Fazla mesai nedir?

Fazla mesai neden kayıt altında tutulur?

Fazla çalışma hem maliyettir hem yükümlülük. İş Kanunu madde 41 fazla çalışmanın zamlı ücretle ya da çalışanın isteğiyle serbest zamanla karşılanmasını öngörür ve yıllık bir üst sınır koyar; İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği de kural olarak çalışanın yazılı onayını arar. Kayıt olmadan ödemenin doğru hesaplandığı da sınırın aşılmadığı da gösterilemez.

Kayıt ekip için de korumadır. Kimin ne kadar uzun çalıştığı görünür olduğunda iş yükü birkaç kişinin sırtında kalmaz ve yönetici vardiyayı buna göre dağıtır. Anlaşmazlıkta çalışan da işveren de aynı kayda bakar.

Fazla mesai nasıl onaylanır ve izlenir?

Fazla mesai önceden planlanır ya da çalışan tarafından talep edilir ve yönetici işi başlamadan onaylar; çalışanın yazılı onayı bu yönetici onayından ayrı alınır. Gerçekleşen süre giriş ve çıkış kayıtlarından okunup planlanan süreyle karşılaştırılır. Süre puantaja fazla çalışma olarak işlenir ve zamlı ücretle ya da serbest zamanla karşılanır.

1. Talep ya da plan

   Fazla çalışma önceden planlanır ya da çalışan tarafından talep edilir. Yönetici gerekçeyi görür.

2. Yönetici onayı

   Yönetici bu çalışmayı iş başlamadan onaylar. Bu, çalışanın yasal onayından ayrıdır; çalışanın yazılı onayı ayrıca alınır.

3. Ölçüm

   Gerçekleşen süre giriş ve çıkış kayıtlarından okunur ve planlanan süreyle karşılaştırılır.

4. Karşılık

   Süre puantaja fazla çalışma olarak işlenir; zamlı ücretle ya da çalışanın isteğiyle serbest zamanla karşılanır (İş Kanunu madde 41).

Bir örnek

Mesai hesabında hangi yanlışlar yaygındır?

Bu konuda en sık hata, ölçütün gün mü hafta mı olduğu, çalışanın onayının nasıl işlediği ve giriş çıkış kaydının ispat gücü konusunda yapılır. Her maddede yaygın inanış, İş Kanunu, ilgili yönetmelik ya da Yargıtay kararına dayanan doğrusu ve resmi kaynağın bağlantısı yer alır; bordro uygulaması için mali müşavirinize, uyuşmazlık için avukatınıza danışın.

• Yanlış: Günlük mesaiyi aşan her saat fazla mesaidir.

  Doğrusu: Ölçüt haftalıktır: fazla çalışma haftalık kırk beş saati aşan çalışmadır; denkleştirme uygulanan işyerinde haftalık ortalamaya bakılır (İş Kanunu m. 41/1 ve m. 63). İş Kanunu m. 41 ve m. 63

• Yanlış: Çalışan ek çalışma onayını bir kez verdiyse geri alamaz.

  Doğrusu: Çalışan verdiği onayı otuz gün önceden işverene yazılı bildirimde bulunarak geri alabilir (Fazla Çalışma Yönetmeliği m. 9/2). Fazla Çalışma Yönetmeliği m. 9

• Yanlış: Zamlı ücret yerine izin vermek işverenin tercihidir.

  Doğrusu: Serbest zaman çalışanın isteğine bağlıdır: çalışan isterse zamlı ücret yerine her saat için bir saat otuz dakika serbest zaman kullanır (İş Kanunu m. 41/4). İş Kanunu m. 41

• Yanlış: PDKS kaydı fazla mesaiyi tek başına kesin olarak ispatlar.

  Doğrusu: Yargıtay giriş çıkışı gösteren kayıtları fazla çalışmanın ispatında delil sayar, ama kayıtların hesaba elverişli olup olmadığı tek tek değerlendirilir; elverişsizse tanık beyanına gidilir, kayıtta oynama iddiası varsa bilirkişi heyetiyle incelenir (9. HD, E. 2017/15487, K. 2020/4561; 7. HD, E. 2015/16311, K. 2015/12203). Yargıtay Karar Arama

• Yanlış: Çalışanın imzası olmayan elektronik giriş çıkış kaydı delil sayılmaz.

  Doğrusu: Yargıtay, elektronik ortamda tutulan kayıtta işçinin imzasını almanın fiziken mümkün olmadığını belirtir; imza yokluğu kaydı tek başına dışlamaz, işçi geçerli bir neden göstermedikçe kayıt değerlendirilir (9. HD, E. 2017/12791, K. 2019/20981). Yargıtay Karar Arama

Corex360'ta nasıl görünür?

Corex360 İnsan Kaynakları modülünde mesai onayları ve mesai takibi aynı yerde yürür. PDKS cihazı çekirdeğe bağlanır ve giriş çıkış kaydı personel kartına düşer. Her onay kim, ne zaman ve hangi cihazdan bilgisiyle kayda geçer.

Corex360 İnsan Kaynakları→PDKS nedir→

Sık karıştırılan terimler

İlgili terimler: Puantaj, PDKS, Zimmet takibi

Sık sorulanlar