# Fazla mesai nasıl hesaplanır? Saat, ücret, izin | Corex360 > Fazla mesai hesabı, haftalık süreyi aşan saatleri kayıttan bulup zamlı ücret ya da serbest zamanla karşılamaktır. Eşik, oran, onay ve yıllık sınır. Kaynak: https://www.corex360.com/blog/fazla-mesai-nasil-hesaplanir Son güncelleme: 2026-09-29 --- ![Akşam ofiste masa lambası yanarken bir deste çizelgeyi kalemle gözden geçiren kadın; yanında çay bardağı] İK # Fazla mesai nasıl hesaplanır: saat, ücret ve serbest zaman Fazla mesai hesabı, haftalık çalışma süresini aşan saatleri giriş çıkış kaydından bulup her saati kanundaki zamlı ücretle ya da serbest zamanla karşılamaktır. Hesabın doğruluğu önce kayda, sonra onaya bağlıdır. [Demo isteyin](https://www.corex360.com/iletisim?konu=ik#form) [Corex360](https://www.corex360.com/) [Blog](https://www.corex360.com/blog) Fazla mesai nasıl hesaplanır: saat, ücret ve serbest zaman İçindekiler - 01 Fazla mesai hangi saatten sonra başlar? - 02 Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır? - 03 Ücret yerine serbest zaman verilebilir mi? - 04 Fazla mesai için onay ve yıllık sınır nedir? - 05 Fazla mesai hesabı neden yanlış çıkar? - 06 Yargıtay giriş çıkış kaydını fazla mesai davasında nasıl değerlendiriyor? - 07 Corex360'ta fazla mesai kaydı nasıl görünür? Ş **[Şevket Erer](https://www.corex360.com/blog#blog-hakkinda)** Kurucu Ortak, Yapay Zekâ Uzmanı · Corex360 25 Eylül 2026 6 dk okuma [Modüller](https://www.corex360.com/moduller) [Çözümler](https://www.corex360.com/cozumler) Fazla mesai hesabı, bir haftada yasal ya da sözleşmedeki çalışma süresini aşan saatleri giriş çıkış kaydından bulup her saati kanunun öngördüğü zamlı ücretle ya da serbest zamanla karşılama işidir. Hesap üç soruya dayanır: eşik hangi süre, aşan saat kaç, karşılık ücret mi serbest zaman mı. Formül kısadır; zor olan, saatin doğru kaydedilmesi ve fazla çalışmanın onaylı olmasıdır. ** 01. ## Fazla mesai hangi saatten sonra başlar? ** Kısa cevap İş Kanunu madde 41'e göre haftalık kırk beş saati aşan çalışma fazla çalışmadır; sözleşmede daha kısa bir haftalık süre yazılıysa o süreyi aşıp kırk beş saate kadar olan çalışma fazla sürelerle çalışmadır. Eşik haftalıktır. Bir gün uzun çalışılıp ertesi gün erken çıkılan haftada, toplam madde 41'deki kırk beş saati geçmiyorsa [kanun anlamında fazla çalışma](https://www.corex360.com/sozluk/fazla-mesai) doğmaz. [Madde 63](https://www.corex360.com/ik-bordro-mevzuat-tablosu) genel çalışma süresini haftada en çok kırk beş saat olarak koyar ve tarafların anlaşmasıyla bu sürenin, günde on bir saati aşmamak koşuluyla günlere farklı dağıtılabileceğini söyler. Bu düzene denkleştirme denir. Denkleştirme varsa ölçüt tek hafta olmaktan çıkar. Madde 63'e göre bu durumda iki aylık süre içinde haftalık ortalama normal süreyi aşamaz; toplu iş sözleşmesiyle bu süre dört aya kadar uzatılabilir. Madde 41 de denkleştirme uygulanan işyerinde, ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda kırk beş saati geçen çalışmanın fazla çalışma sayılmadığını söyler. Örnek senaryo: Gebze'de vardiyalı çalışan bir plastik enjeksiyon atölyesi düşünün. Sözleşmede haftalık süre kırk saat yazılıysa, madde 41'e göre kırk birinci saatten kırk beşinci saate kadar olan çalışma fazla sürelerle çalışma, kırk beşin üstü fazla çalışma olarak ayrı ayrı hesaplanır. Atölye denkleştirme uyguluyorsa, yoğun bir haftanın karşılığı sakin bir haftada dengelenebilir. İki grubun ayrı tutulması bordroda da işe yarar. Fazla sürelerle çalışma ile fazla çalışma farklı oranla ödendiği için aynı satırda toplanırsa sonradan hangi saatin hangi oranla ödendiği çözülemez. Haftalık kayıtta iki grup ayrı sütunda durursa hem hesap hem de çalışanın sorusuna verilecek cevap kolaylaşır. ** 02. ## Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır? ** Kısa cevap Madde 41'e göre her fazla çalışma saati saatlik normal ücretin yüzde elli, her fazla sürelerle çalışma saati yüzde yirmi beş yükseltilmiş tutarıyla ödenir. Hesap her çalışan için aynı sırayla yürür. Önce haftalık toplam saat kayıttan çıkarılır, sonra eşikle karşılaştırılır, sonra saatlik ücretle ve kanundaki oranla çarpılır: - Haftalık çalışılan saatin toplamı giriş çıkış kaydından alınır. - Sözleşmedeki haftalık süre ile madde 41'deki kırk beş saat arasındaki saatler fazla sürelerle çalışma olarak ayrılır. - Madde 41'e göre kırk beş saati aşan saatler fazla çalışma olarak ayrılır. - Saatlik normal ücret, çalışanın ücretinden bordro kuralınıza göre çıkarılır. - Her grup kendi oranıyla artırılmış saatlik ücretle çarpılır. Saatlik ücretin aylık ücretten nasıl türetileceği bordro uygulamanızın konusudur ve her ay aynı kuralla yapılmalıdır. Gebze'deki atölyede zorluk genellikle çarpımda çıkmaz. Vardiya değişen bir haftada hangi saatin hangi haftaya yazılacağı, gece yarısını geçen vardiyanın nasıl bölüneceği belirsiz kalırsa aynı çalışan için iki ayrı sonuç çıkabilir. Formül kartı: fazla mesai hesabı | Ölçü | Formül | Değişkenler | Dayanak | |---|---|---|---| | Fazla çalışma ücreti | fazla çalışma saati × saatlik normal ücret × 1,5 | Fazla çalışma saati: haftalık kırk beş saati aşan saat. Saatlik normal ücret: bordro kuralınızla aylık ücretten türetilir. | İş Kanunu md. 41/1-2 | | Fazla sürelerle çalışma ücreti | fazla sürelerle çalışma saati × saatlik normal ücret × 1,25 | Sözleşmedeki haftalık süreyi aşıp kırk beş saate kadar olan saat. | İş Kanunu md. 41/3 | | Serbest zaman karşılığı | fazla çalışma saati × 1 saat 30 dakika + fazla sürelerle çalışma saati × 1 saat 15 dakika | Yalnız işçi isterse; altı ay içinde, ücret kesilmeden kullanılır. | İş Kanunu md. 41/4-5 | | Yıllık sınır | yıl içindeki fazla çalışma saatlerinin toplamı ≤ 270 | Yıl başından bu yana biriken fazla çalışma saati. | İş Kanunu md. 41/8 | ** 03. ## Ücret yerine serbest zaman verilebilir mi? ** Kısa cevap Evet, işçi isterse: madde 41'e göre fazla çalışmanın her saati için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalışmanın her saati için bir saat on beş dakika serbest zaman kullanılır. Madde 41 serbest zamanı işçinin isteğine bağlar; ücret yerine serbest zamanı seçen işçidir. Aynı madde bu sürenin altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücrette kesinti yapılmadan kullanılacağını söyler. Bu yüzden serbest zaman seçildiğinde hesap bitmez, bir bakiye açılır: kaç saat hak edildi, kaçı kullanıldı, madde 41'deki altı aylık süre ne zaman doluyor. Bakiye izin kaydının yanında tutulduğunda karışıklık azalır. Çalışan kalan serbest zamanını sorduğunda cevap bir kayıttan gelir; yönetici de kimin ne zaman olmayacağını izin takvimiyle birlikte görür. ** 04. ## Fazla mesai için onay ve yıllık sınır nedir? ** Kısa cevap Fazla çalışma için işçinin onayı gerekir ve Fazla Çalışma Yönetmeliği madde 9'a göre bu onay yazılı alınıp özlük dosyasında saklanır; madde 41'e göre yıllık fazla çalışma toplamı iki yüz yetmiş saati aşamaz. Yönetmelik madde 9 onayın iş sözleşmesi yapılırken ya da ihtiyaç doğduğunda alınabileceğini söyler. Aynı madde 9'a göre fazla çalışmak istemeyen işçi verdiği onayı otuz gün önceden yazılı bildirimle geri alabilir. Zorunlu nedenlerle ya da olağanüstü durumlarda yapılan fazla çalışma için onay aranmaz; madde 42 arıza ve acele işler gibi zorunlu nedenleri, fazla çalışan işçiye uygun dinlenme verilmesi şartıyla sayar. Yıllık sınır hesabın ikinci ayağıdır. Haftalık hesap doğru yapılsa bile yıl boyunca birikmiş saat görülmezse sınır fark edilmeden aşılabilir. Madde 41 ayrıca gece çalışmasında ve sağlık nedeniyle süresi kısaltılmış işlerde fazla çalışma yapılamayacağını söyler. Terimin kısa tanımını [fazla mesai sözlük maddesinde](https://www.corex360.com/sozluk#fazla-mesai) bulabilirsiniz. ** 05. ## Fazla mesai hesabı neden yanlış çıkar? ** Kısa cevap Hata çoğu zaman oranda değil kayıtta doğar: kapatılmayan çıkış, onaya düşmeyen geç çıkış ve deftere yazılmayan vardiya değişikliği hesabın girdisini bozar. Çalışan çıkışta kart okutmayı unutursa sistem ya çıkışı boş bırakır ya da vardiya bitişini yazar. İkisi de yanlıştır: biri saati siler, öteki gerçekte olmayan bir saati üretebilir. Geç çıkış kayda girip onaya düşmezse ay sonunda kimse o saatlerin fazla mesai mi yoksa kişisel bir gecikme mi olduğunu hatırlamaz. Bu yüzden fazla mesai hesabının kalitesi giriş çıkış sisteminin kalitesine bağlıdır. Giriş çıkış kaydının nasıl tutulduğunu ve hangi cihazların kullanıldığını [PDKS nedir](https://www.corex360.com/blog/pdks-nedir) yazısı anlatıyor. Ay sonuna gelmeden önce her fazla mesai kaydında şu bilgilerin tam olduğuna bakmak hesabın büyük kısmını kurtarır: - Giriş ve çıkış saatleri eksiksiz; sistemin kendi kapattığı çıkış ayrıca işaretli. - Fazla çalışmanın yöneticisi tarafından onaylandığı ve onayın tarihi. - Çalışanın yazılı fazla çalışma onayının özlük dosyasında durduğu. - Ücret mi serbest zaman mı seçildiği ve serbest zaman bakiyesi. - Yıl başından bu yana biriken fazla çalışma toplamı. ** 06. ## Yargıtay giriş çıkış kaydını fazla mesai davasında nasıl değerlendiriyor? ** Kısa cevap Yargıtay kararlarında işyerine giriş çıkışı gösteren kayıtlar fazla çalışmanın ispatında delil sayılıyor; kayda itibar edilip edilmeyeceği ise kaydın güvenilirliğine, öteki delillerle uyumuna ve mahkemenin gerekçesine bağlı kalıyor. Bu bölümdeki dört karar [Yargıtay Karar Arama](https://karararama.yargitay.gov.tr/) sisteminden okunmuştur. Her satır kararın gerekçesinden kısa bir özettir ve karar metninin yerine geçmez; daire, esas ve karar numarasını arama ekranına yazarak tam metne ulaşabilirsiniz. Giriş çıkış kaydı ve fazla mesai: Yargıtay kararları | Karar | Olay | Yargıtay'ın vurguladığı ilke | |---|---|---| | 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/15487, K. 2020/4561, 01.06.2020 | Bilirkişi raporu fazla mesaiyi tanık beyanıyla hesaplamış, vardiya giriş ve çıkışlarını içeren PDKS kayıtlarını kullanmamıştı. | İşyerine giriş çıkışı gösteren belgeler fazla çalışmanın ispatında delildir. PDKS kayıtlarının neden dikkate alınmadığı açıklanmalı; kayıtlar tek tek incelenip hesaba elverişli değilse tanık beyanına gidilmelidir. | | 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/12791, K. 2019/20981, 26.11.2019 | Bilirkişi, kart okuma sisteminin bilgisayar çıktılarında işçinin imzası olmadığı için bu kayıtlara itibar edilemeyeceğini söylemişti. | Elektronik ortamda tutulan kayıtta işçinin imzasını almak fiziken mümkün değildir; imza yokluğu kaydı tek başına dışlamaz. İşçi geçerli bir neden göstermedikçe giriş çıkış kayıtları ve ücret bordroları birlikte değerlendirilir. | | 7. Hukuk Dairesi, E. 2015/16311, K. 2015/12203, 16.06.2015 | Mahkeme PDKS kayıtlarında oynama olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmişti; dosyada kayıtlarla çelişen e-postalar ve elle tutulmuş giriş çıkış çizelgeleri vardı. | Kayıt ile tanık, e-posta ve elle tutulan çizelge çelişiyorsa bir hukukçu ile yazılımda oynama konusunda yetkin mühendislerden oluşan heyetle kayıtlarda oynama olup olmadığı belirlenmeli; oynama varsa tanık beyanlarıyla sonuca gidilmelidir. | | 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/16364, K. 2018/24505, 15.11.2018 | Yıllık izin defterinde henüz çalışılmamış bir yıl için de imza bulunduğundan mahkeme izin formuna hiç itibar etmemişti. | İşçinin itiraz etmediği PDKS kayıtlarında izinli göründüğü ve bordroda izin ücretinin ödendiği süreler için izin formuna itibar edilebilir. | Dört kararın ortak noktası kaydın varlığından çok güvenilirliğidir. Mahkeme kaydı, kimin ne zaman değiştirebildiği, öteki belgelerle uyuşup uyuşmadığı ve sistemin kendi kapattığı çıkışların ayrıca görülüp görülmediği üzerinden tartar. Bir kayıtta kimin neyi ne zaman değiştirdiğini gösteren iz [denetim izi](https://www.corex360.com/sozluk/denetim-izi) diye adlandırılır. Bu bölüm bilgilendirme içindir, hukuki görüş değildir; somut bir uyuşmazlıkta avukatınıza danışın. ** 07. ## Corex360'ta fazla mesai kaydı nasıl görünür? ** Kısa cevap Corex360 İnsan Kaynakları modülünde mesai giriş ve çıkışı, vardiya yönetimi, mesai takibi ve puantaj aynı yerdedir; geç çıkış fazla mesai olarak onay merkezine düşer ve yönetici onaylar ya da reddeder. Onay merkezine yalnız geç çıkış düşmez. Bitirilmeyip sistemce vardiya saatiyle kapatılan mesai, geç giriş ve lokasyon dışı çıkış da onaya gelir. Kayıtta personelin açıklaması ve departmanı görünür. Böylece ay sonunu bozan iki hata, kapatılmayan çıkış ve onaysız geç çıkış, ay sonuna kalmadan yöneticinin önüne gelir. Mesai onayları, izin ve avans talepleri ve puantaj aynı modülde durur. Modülün bütününü [Corex360 İnsan Kaynakları sayfası](https://www.corex360.com/moduller/insan-kaynaklari) gösteriyor. Oranı ve yıllık sınırı kanun belirler; Corex360'ın işi, hesabın girdisi olan saatin doğru ve onaylı olmasıdır. ## Kaynaklar - [Mevzuat Bilgi Sistemi, 4857 sayılı İş Kanunu (konsolide metin)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4857.pdf) Son kontrol 24 Eylül 2026 - [Mevzuat Bilgi Sistemi, İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği](https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=6249&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5) Son kontrol 24 Eylül 2026 - [Yargıtay Karar Arama (9. HD 2020/4561, 9. HD 2019/20981, 7. HD 2015/12203, 22. HD 2018/24505 K.)](https://karararama.yargitay.gov.tr/) Son kontrol 25 Eylül 2026 ## Bu sayfa nasıl hazırlandı? - Yazan: [Şevket Erer](https://www.corex360.com/blog#blog-hakkinda), Kurucu Ortak, Yapay Zekâ Uzmanı - Kaynak: mevzuat, resmi kurum ve üretici bilgileri sayfadaki Kaynaklar listesindeki birincil kaynaklardan alınır; her kaynağın yanında son kontrol tarihi yazılıdır. - Ürün bilgisi: Corex360 hakkındaki cümleler şirketin ürün olgu kayıtlarına dayanır; teyit edilmemiş özellik yazılmaz. - Yapay zekâ kullanımı: metni Corex360 ekibi yazar; yapay zekâ araçları taslak hazırlarken ve çeviride kullanılır. [Yayın ilkeleri](https://www.corex360.com/hakkimizda#yayin-ilkeleri) - Tarihler: ilk yayın 25 Eylül 2026 . [Düzeltme ilkesi](https://www.corex360.com/hakkimizda#duzeltmeler) ## Sık sorulanlar ** 01 Fazla mesai nedir? ** Fazla mesai, İş Kanunu madde 41'e göre haftalık kırk beş saati aşan çalışmadır. Sözleşmede daha kısa bir haftalık süre yazılıysa, o süreyi aşıp kırk beş saate kadar olan çalışmaya fazla sürelerle çalışma denir. ** 02 Fazla mesai onayı ne zaman alınır? ** Fazla Çalışma Yönetmeliği madde 9'a göre onay iş sözleşmesi yapılırken ya da fazla çalışma ihtiyacı doğduğunda yazılı olarak alınır ve özlük dosyasında saklanır. Zorunlu nedenlerle ya da olağanüstü durumlarda yapılan fazla çalışma için onay aranmaz. ** 03 Çalışan fazla mesai onayını geri alabilir mi? ** Evet. Yönetmelik madde 9'a göre fazla çalışmak istemeyen işçi, verdiği onayı otuz gün önceden işverene yazılı bildirimde bulunarak geri alabilir. ** 04 Denkleştirme uygulanan işyerinde fazla mesai nasıl belirlenir? ** Madde 63'e göre denkleştirmede haftalık ortalama iki aylık süre içinde normal süreyi aşamaz; toplu iş sözleşmesiyle süre dört aya kadar uzatılabilir. Ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda kırk beş saati geçen çalışma fazla çalışma sayılmaz. ** 05 Serbest zamanı kim seçer? ** İşçi seçer. Madde 41'e göre işçi isterse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanır; bu süre altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücret kesilmeden kullanılır. ** 06 Corex360 fazla mesaiyi nerede tutar? ** Corex360 İnsan Kaynakları modülünde. Mesai giriş ve çıkışı, vardiya yönetimi, mesai takibi ve puantaj bu modüldedir; geç çıkış fazla mesai olarak onay merkezine düşer, kayıtta personelin açıklaması görünür ve yönetici onaylar ya da reddeder. ✳ **İzin ve mesai düzeninizi birlikte konuşalım** İzin, avans ve mesai talepleri onay merkezine düşer; yönetici onaylar ya da reddeder, kayıt kimin ne zaman onayladığını taşır. [Demo isteyin](https://www.corex360.com/iletisim?konu=ik#form)[WhatsApp](https://wa.me/905321323288)[İK ve PDKS](https://www.corex360.com/moduller/insan-kaynaklari) İlgili yazılar ## Okumaya devam edin. [Blog'a dön](https://www.corex360.com/blog) [İK PDKS sistemi nasıl seçilir: cihazdan önce kayda bakın PDKS sistemi seçerken kart, PIN ya da telefon kararı ay sonu masasından sonra gelir. Seçimi KVKK kuralları ve işyerinin çalışma düzeni belirler. Tarih 23 Eylül 2026 Yazıyı oku 01](https://www.corex360.com/blog/pdks-sistemi-nasil-secilir)[İK PDKS nedir? Giriş çıkış verisi izin ve bordroya nasıl bağlanır PDKS, giriş çıkış saatini kaydedip izin, mesai ve bordroya veri veren sistemdir. Kart okutulduğu andan ay sonuna kadar bu veri KVKK kapsamında işlenir. Tarih 23 Eylül 2026 Yazıyı oku 02](https://www.corex360.com/blog/pdks-nedir)[İK İzin takibi nasıl yapılır, takvimde çakışma nasıl önlenir İzin takibi talebi, onayı, kalan hakkı ve ekip takvimini tek yerde tutmaktır. İki mühendisin aynı haftaya izin yazması nasıl önlenir, devama nasıl bağlanır? Tarih 23 Eylül 2026 Yazıyı oku 03](https://www.corex360.com/blog/izin-takibi)[İK Performans değerlendirme nasıl adil olur: puan işten gelsin Adil performans değerlendirmede puan kayıttan gelir ve kural herkese önceden açıktır. Dönem sonu toplantısı tartışmaya dönmesin diye neler yazılır? Tarih 23 Eylül 2026 Yazıyı oku 04](https://www.corex360.com/blog/adil-performans-degerlendirme)[İK İzin takibi: kâğıt form mu, dijital akış mı Kâğıt izin formu aynı binada çalışan, onayı tek kişinin verdiği ekipte işini görür. Ekip dağılınca dijital akışa geçmenin zamanı gelmiş demektir. Tarih 23 Eylül 2026 Yazıyı oku 05](https://www.corex360.com/blog/izin-takibi-kagit-mi-dijital-mi)[İK Özlük dosyası nedir, dijital olarak nasıl tutulur Özlük dosyası, işverenin her çalışan için tuttuğu belge ve kayıt dosyasıdır. İçindeki belgeler, sağlık verisi, erişim yetkisi ve dijital düzenin kuralları. Tarih 25 Eylül 2026 Yazıyı oku 06](https://www.corex360.com/blog/ozluk-dosyasi-nedir)[İK & PDKS PDKS sorunları: geç giriş, eksik kayıt ve izin çakışması PDKS sorunlarının çoğu cihazdan değil, giriş çıkış kaydının görev ve izinden ayrı durmasından doğar. Geç giriş, eksik kayıt ve izin çakışmasının kök nedenleri. Tarih 22 Eylül 2026 Yazıyı oku 07](https://www.corex360.com/blog/pdks-sorunlari)[Teklif Teklif nasıl hazırlanır: kaybolmayan teklif akışı Teklif hazırlamak fiyat yazmaktan fazlasıdır: kapsam, geçerlilik, onay ve revizyon aynı kayıtta durur. Teklif böylece sözleşmeye kaybolmadan ulaşır. Tarih 23 Eylül 2026 Yazıyı oku 08](https://www.corex360.com/blog/teklif-nasil-hazirlanir) Kaynaklar ## İlgili sayfalar [İK ve bordro mevzuat tablosu İzin, çalışma süresi ve fazla çalışma kuralları madde ve kaynağıyla.](https://www.corex360.com/ik-bordro-mevzuat-tablosu)[Yıllık izin hesaplama İş Kanunu m.53'e göre yıllık izin süresini hesaplayın.](https://www.corex360.com/yillik-izin-hesaplama)[Teklif şablonu Kayıt olmadan tarayıcıda doldurulan ücretsiz teklif şablonu.](https://www.corex360.com/teklif-sablonu)[Karar dosyası Yönetim, satış, muhasebe ve BT için üründe bugün olanlar, konu konu.](https://www.corex360.com/karar-dosyasi) Bu sayfa işinize yaradı mı?